februari 2017

zaterdag 3 december 2011

Bij afstanden groter dan 1 km kiest men bij een bezoek aan de supermarkt al snel de auto

In onderstaande grafiek is te zien dat de gemiddelde afstand tot een grote supermarkt het grootste is in de noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe. Opvallend is dat de gemiddelde afstand in Zeeland afgelopen 3 jaar is gestegen. Zeeland deelt nu met Groningen de 3e plaats. De provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht waar de grote steden zich bevinden, kennen de kleinste afstanden. Acht op de tien Nederlanders hebben binnen een afstand van 1 kilometer minimaal 1 grote supermarkt.

Figuur: Afstand tot grote supermarkt 2015 



De gemiddelde afstand tot een grote supermarkt is in zeer sterk stedelijke gebieden 2,5 keer korter dan in niet-stedelijke gebieden (zie onderstaande tabel). De top 50 gemeenten met de kortste afstanden scoren een gemiddelde afstand van tussen de 0,4 km en 0,7 km. Opvallend is dat Ameland de kortste afstand kent met een gemiddeld afstand van 0,48 km en een stedelijkheidsgraad van 5. Een reden zou kunnen liggen in het grote aantal toeristen dat hier naast de inwoners ook veel boodschappen doet, waardoor er relatief veel supermarkten op Ameland zijn. Het is ook opvallend dat gemeenten met verschillende stedelijkheidsgraden voorkomen in de top. De top 15 gemeenten met de grootste afstanden scoren tussen de 1,8 en 2,4 km, waarbij  Bellingwedde de hoogste gemiddelde afstand heeft. Kennelijk kunnen ook in niet stedelijke gemeenten de afstanden beperkt zijn en in stedelijke gebieden de afstanden groot. 

Figuur: Gemiddelde afstand tot een grote supermarkt per stedelijkheidsgraad 2010-2013


stedelijkheid
Gemiddelde afstand (km) tot grote supermarkt
2006-2010
2010-2013
2014
2015
Zeer sterk
0,57
0,59
0,60
0,59
Sterk
0,72
0,72
0,74
0,75
Matig
0,85
0,87
0,89
0,90
Weinig
1,04
1,07
1,10
1,12
Niet
1,40
1,39
1,47
1,48

Bron: CBS, bewerkt door CROW

Ten opzichte van het gemiddelde 2006-2010 is de afstand in zeer sterk stedelijke matig en weinig stedelijke gebieden 2 tot 3 % gestegen. In 2015 is de afstand in niet-stedelijke gebieden sinds 2006 met 8% toegenomen. Dit kan komen door uitbreiding van de bebouwde gebieden, of door de herindeling van gemeenten of door het sluiten van supermarkten.

De gemiddelde afstand tot een grote supermarkt in Nederland is de afgelopen jaren 0.9 km gebleven. Er zijn nog geen gevolgen van bezorgdiensten en internetshoppen zichtbaar in deze statistiek, al kan het wel zijn dat de bezoekfrequentie of gekochte goederen is afgenomen.  Verderop in dit dashboard wordt ingegaan op de toekomstverwachting voor bezorgdiensten. Naar verwachting loopt het marktaandeel van deze diensten over 10 jaar wel op tot 7%.

Ook de afstand tot warenhuizen en overige dagelijkse levensmiddelen is niet toegenomen. De leegloop van binnensteden wordt niet door deze statistiek weergegeven. Dat staat de leegstandsbarometer die de leegstand per gemeente weergeeft.
Veenstra (2008) vond een duidelijk verband tussen de ritlengte naar de supermarkt en de vervoerwijzekeuze. Uit onderstaande figuur kan worden opgemaakt dat de auto de overhand heeft in de modal split bij een afstand van 1 km of langer. Het aandeel fietsen en lopen neemt sterk af boven deze afstand. Tussen de 0,5 en 1 km worden de meeste ritten met de fiets gemaakt (Veenstra, 2008).


Figuur: Verband ritlengte en vervoerwijzekeuze voor supermarktbezoeken

Adviesbureau SOAB heeft onderzoek gedaan naar de relatie tussen het aandeel fiets in de modal split en dagelijkse boodschappen in de supermarkt. Volgens dit onderzoek reizen 40% van de bezoekers, die met de auto naar de supermarkt gaan, 2,5 km of verder. Bezoekers die te voet naar de supermarkt gaan lopen bijna nooit verder dan 2,5 km, terwijl 10% van de fietsers wel verder dan 2,5 km wil fietsen. Over het algemeen reist de meerderheid per modaliteit niet meer dan 10 minuten naar de supermarkt. Fietsers en voetgangers bezoeken de supermarkt vaak meer dan drie keer per week (28% en 37%), terwijl 54% van de supermarktbezoekers per auto maar 1 keer per week of minder naar de supermarkt gaat. Zoals is te zien in onderstaande figuur speelt voor bezoekers die te voet gaan de afstand een grote rol in hun keuze (55%). Fietsers hebben hun keuze gemaakt op basis van de snelheid (29%). Bij de keuze voor de auto is de bagage een belangrijk argument (61%) (SOAB Breda, 2010).


Figuur: Belangrijkste reden vervoerwijzekeuze naar vervoerwijze in het geval van supermarktbezoeken


Voor beleidsmakers is het waarschijnlijk lastig het aandeel mensen wat met de auto naar de supermarkt gaat te beïnvloeden door de afstanden te beperken. Dit omdat daarmee het doorslaggevende argument van bagage nog steeds blijft gelden voor deze groep. Toch is voor 13% van deze groep afstand het belangrijkste argument en zou deze groep door kleinere afstanden te realiseren voor andere modaliteiten kunnen kiezen.

Ontwikkelingen bezorgdiensten op het gebied van boodschappen en maaltijden
Een ontwikkeling, die van invloed kan zijn op de nabijheid van supermarkten is de ingezette trend van bezorgdiensten, waarbij de consument online zijn boodschappen besteld en deze op een zelf gekozen moment worden thuisbezorgd.  Volgens retaildeskundigen is het huidige marktaandeel van online boodschappen ongeveer 1 procent (april 2016), maar het marktaandeel groeit op een tempo van 20 à 30% groei per jaar. Dit betekent dat het marktaandeel over 10 jaar 7% kan zijn. Qua omzet komt dit neer op 400 miljoen euro momenteel naar 3,4 miljard in 2025. Dit heeft waarschijnlijk ook als gevolg dat er 200-400 supermarktvestigingen gaan verdwijnen. Momenteel bieden bestaande supermarkten, zoals Albert Heijn en Jumbo, al een bezorgservice aan, maar er ontstaan ook nieuwe concepten, zoals Picnic, die geen fysieke winkels meer kent en alleen met elektrische voertuigen bezorgt. Aan deze trend kan ook de trend rond maaltijdboxen worden toegevoegd, waar ondertussen ook meerdere aanbieders van op de markt zijn.
Het is lastig te zeggen op welke manier dat exact van invloed is op nabijheid van supermarkten: bij het verdwijnen van supermarkten zal de gemiddelde afstand tot supermarkten waarschijnlijk hoger worden. Op basis van de hiervoor gepresenteerde statistieken voor  de nabijheid van supermarkten blijkt dat deze trends momenteel nog niet terug te zien zijn in de cijfers.  Aan de andere kant wordt de nabijheid van voorzieningen minder belangrijk, omdat een deel wordt opgevangen door het online bestellen en laten bezorgen. De vraag is echter of ook groepen als senioren in staat zijn mee te gaan in deze trend, aangezien dit ook om internetvaardigheden vraagt. Er zijn echter ook steeds meer maaltijdbezorgdiensten voor senioren, zoals Tafeltje Dekje.

Toekomst winkelgebieden
In recente jaren is veel te doen geweest over de toekomst van winkelgebieden, mede door de leegstand in veel winkelgebieden. Platform31 benoemt in het rapport ‘ Winkelgebied van de toekomst - Bouwstenen voor publiek-private samenwerking’  de volgende belangrijke trends:
  • economische stagnatie;
  • omzetverschuivingen in offline en online winkels; 
  • toenemende winkelleegstand; 
  • digitalisering van de samenleving;
  • demografische transities; 
  • comeback van de (binnen)stad;
  • veranderende tijdsbesteding van consumenten en bewegingen in de horeca. 


Verder lezen


1 opmerking:

  1. De afgelopen dagen (14-18 november) op bezoek geweest in Groningen en Drenthe. Een deel van de verplaatsingen per trein afgelegd. Daarnaast de fiets gebruikt om de overige ruim 130 kilometer te overbruggen, omdat het leuk is. Ik mis 'is leuk' als motief voor het kiezen van een vervoersmodes.

    BeantwoordenVerwijderen